محاسبات هزينه وفايده حلقه گم شده ما در تعاملات شخصي
محاسبه هزينه وفايده مهمترين ركن تصميم گيري است ومفهومي بسيار ساده دارد كه ما از آن آگاهيم شايد برخي در عين آگاهي انسجام واشراف كاملي را در داشته هاي خود بوجود نياورده اند و به همين دليل در مراحل تصميم گيري بهره چنداني از آن نمي برند ولي مطالعه نوشتار پيش رو ميتواند اين نقيصه را رفع كرده ومنشاء تحولي عظيمي در رفتار شود. واژه هزينه وفايده را مدام از زبان مفسران سياسي ونظامي ميشنويم ولي اصل موضوع ومعني آن چيست؟ تعريف ساده آن يعني اينكه هر فردي هنگام تصميم گرفتن براي انجام بدنبال كسب فايده اي است وبدست آوردن فايده مستلزم پرداخت هزينه .محاسبه هزينه فايده براي فايده مورد انتظار ارزش گذاري ميكند وهزينه هاي لازم را براي كسب آن فايده را مورد قيمت گذاري قرار ميدهد.
بعبارتي ساده قيمت تمام شده فايده مورد انتظار محاسبه ميشود وهريك را در كفه اي از ترازو قرار ميدهد تا بسنجد كدام طرف سنگين تر است كه 3 حالت محتمل بر وقوع هستند
1- كفه فايده سنگين تر وارزشمند تر از كفه هزينه هاي مورد نياز است
2- كفه هزينه سنگين تر از كفه عايدات ومنفعت ناشي از انجام عمل است
3- كفه هزينه وفايده مساوي .
براي هريك از اين محاسبات راهي در پيش روست
گزينه اول : انجام چنين عملي كاملا معقولانه است وبايد در انجامش ترديدي نداشت
گزينه دوم : انجام چنين عملي مقرون بصرفه نيست ومبادرت به آن كاملا غير معقولانه است وعامل چنين عملي بجاي نفع بخود ضرر ميزند. قيمت توليد فايده بيشتر از قيمت فروش آن است پس توليد آن سودده نيست زيان ده است .ومبادرت به كار زيان ده ديوانگي.
گزينه سوم : انجام چنين اقدامي بيهوده است ونوعي درجا زدن است ودر اين دور وزمانه درجا زدن يعني پس رفت ودر واقع چنين احتمالي كاملا رد است كه دو كفه برابر شود زيرا زمان بزرگترين هزينه ايست كه ما براي انجامش مي پردازيم وقدر وقت طلاست. عمل بيهوده را قرآن لغو مينامد واز خصوصياتي كه براي مومنان آورده است اعراض از انجام عمل لغو است (ان المومنون ان اللغو معرضون)حالا اين محاسبه چگونه به زندگي وتصميمات ما مربوط است . يك مثال : سوار تاكسي شده ايم وطبق معمول راننده بجاي اينكه هر مسير را 75تومان حساب كند به بهانه نداشتن 25توماني از ما 100تومان كسر ميكند ما هم در مسير احقاق حق خود اقدام به جروبحث ودرگيري با اين راننده خوش حساب ميكنيم وكار به كلانتري ميكشد .
محاسبه هزينه فايده اين رويداد واينكه چه تصميمي در اين اثني بگيريم بهتر است .
حساب فايده : در صورت موفقيت در انجام تصميممان مبني بر گرفتن حق 25 توماني اگر به صددرصد هدف تعيين شده برسيم يك سكه 25 توماني به جيب مان برخواهد گشت .
حساب هزينه ها :
1- از زمان شروع نزاع اعصاب وروانمان تا حد بسيار بالايي ملتهب خواهد شد واين هزينه اي بسيار بالاست.
2- اگر كار به درگيري فيزيكي بكشد كه بعيد نيست احتمال ضرر جاني ويا حداقل ضرر پاره شدن لباس وجود دارد كه اين هزينه اي حداقل قيمت خريد يك پيراهن مردانه را در برخواهد داشت
3- دونفر آشنا ما را در حين نزاع خواهند ديد و.....
4- اگر كار به كلانتري بكشد وخداي نكرده ما راننده را مضروب كرده باشيم مبلغ ديه به هزينه ها اضافه ميشود .
5- حداقل يك روز كاري را در كلانتري خواهيم گذراند (هرروز چند در آمد داريم)
6- در صورت ارجاء به دادگاه .....
يك سوال اگر در راهرو دادگاه پاسگاه ويا پس از خراشيده شدن صورتمان ويا وقتي كه بدون رفتن به پاسگاه با اعصابي خورد ودستاني لرزان از صحنه احقاق حقوق حقه مان دور ميشويم حاضريم چقدر خرج كنيم تا زمان به عقب برگردد تا بدون اينكه صحبت 25 توماني زايع شده را بكنيم بي سر وصدا از تاكسي پياده شده وبا خيالي راحت به ادامه برنامه روزانه مان بپردازيم؟ فكر كنم حداقل به 25000تومان راضي باشيم . پس آيا اقدام به هزينه كردن اين قيمت گزاف عاقلانه است آيا عمل به چنين تصميمي را شما معقولانه مي پنداريد؟
پس سهم عصبانيت در بروز رفتارهاي خارج از كنترل وبدون محاسبه بسيار بالا است و سياست عرصه واقعيت وبقول غربي ها عرصه رئال است وهرچه كه خارج از واقعيت است رادربرنمي گيرد پس ما هم كمي واقع بين وواقع نگر باشيم هررفتار خارج از كنترل همواره عوارض خارج از كنترل را در بر خواهد داشت واين يعني عدم استفاده از تدبير ودر اين شرايط كنترل از دست خارج ميشود وما مدام بدنبال دلايل نا پيداي ناكامي ها وضررها مي گرديم وهرچه بيشتر بگرديم كمتر پيدا ميكنيم .
در تعاملات سياسي هم اين محاسبات نقش عمده اي دارند آيادرگيري مرزي بسيار محدود كه بين چند سرباز از طرفين كه منجر به كشته شدن يكي از سربازان شود مي تواند بهانه براي شروع جنگ ميان دوكشور شود ودو كشور با هزينه كردن جان سربازان بيشماري ضمن افزايش تلفات انساني از يك به(؟) موجب وارد شدن ضرر به اقتصاد توريسم سرمايه گذاري خارجي تورم م ناسبات تجاري وسياسي بين دو كشور وغيره شود .آيا رهبران وسياست مداران وسران نظامي كشورهاي مختلف حق انجام چنين اعمال بي حساب وكتاب را دارند؟ وميتوانند با سرنوشت ملتي چنين بي تدبيرانه بازي كنند ؟
ياد حديثي از مولاي متقيان علي (ع) افتادم كه ميفرمايند : عصبانيت دو بخش دار قسمت اول ديوانگي وبخش دوم پشيماني.
پس :چرا عاقل كند كاري كه باز آرد پشيماني ؟
از ياد نبريم عصبانيت وانجام اعمال خارج از حساب وكتاب يعني كار غير عاقلانه و....
اين محاسبات در هرسطحي از تعاملات فردي وخانوادگي واجتماعي راه گشاست به شرطي كه خود را عامل به دانسته هايمان تربيت كنيم.
پس نكته دوم اينكه هر پاسخي به تهديدات وتعرضات بايد متناسب باشد كه افزايش كاهش ويا حفظ سطح مخاصمه وساير محاسبات در ادامه كار بايد لحاظ شود كه در نوشتار هاي آينده در صورت تمايل مخاطبان به آن خواهم پرداخت كه عمده ترين مباحث حول تئوري بازيها وكنترل بحران ها وتاكتيك هاي غالب مورد استفاده در اين خصوص در بر خواهدبود .